← Bitki Hastalıkları

Demir eksikliği (kireç klorozu)

Besin eksikliği

Fizyolojik / besinGenç yapraklarBacillus kanıtı: orta

Demir eksikliğinde genç (üst) yapraklarda damarlar arası sararma görülür; damarlar yeşil kalır, ağır durumda yaprak tamamen sarı-beyaz olur. Demir bitkide taşınamadığı için belirti önce sürgün ucunda çıkar. Türkiye'de yaygın olan kireçli, yüksek pH'lı topraklarda demir bol olsa bile çözünmez hâlde kaldığı için 'kireç klorozu' sık görülür.

Marschner P. (ed.) 2012. Marschner's Mineral Nutrition of Higher Plants, 3. baskı. Academic Press/Elsevier. DOI

Demir eksikliği belirtisi (temsili görsel)
Temsili görsel · yapay zekâ ile hazırlandı

Demir eksikliği nasıl anlaşılır?

  • Tepe yapraklarında damarlar ince yeşil ağ gibi kalırken damar araları açık sarı, ağır durumda yaprak tamamen limon sarısı-beyaz.
  • Yaşlı yapraklar yeşil kalır (magnezyumdan farkı).

Bu belirtiyi görürseniz

Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.

Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar

B. subtilis GB03 bitkinin kendi demir alım sistemini (FIT1, FRO2, IRT1 genleri) uyarır ve kök çevresini asitleştirerek demiri çözünür hâle getirir; maniokta yaprak demirini yaklaşık %400 artırmıştır. B. subtilis ve B. megaterium alkali (pH 9) koşullarda bile demir bağlayabilen siderofor ürettiği için kireçli toprak klorozuna aday görülmektedir. Domateste doğrudan demir eksikliği denemesi bu 5 türle bulunamadı.

Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.

B. subtilis · GB03Arabidopsis (model bitki) · laboratuvar

GB03'e maruz kalan bitkilerde demir eksikliğinde çalışan FIT1 geni ve buna bağlı FRO2 (demir indirgeyici) ile IRT1 (demir taşıyıcı) uyarıldı; bitki içi demir düzeyi ve fotosentez kapasitesi kontrole göre arttı (yüzde değer özette verilmemiştir).

Mekanizma: Kök bölgesinin asitleştirilmesi (proton salımı), bitkinin demir alım genlerinin uyarılması

Zhang H., Sun Y., Xie X., Kim M.-S., Dowd S.E., Paré P.W. 2009. A soil bacterium regulates plant acquisition of iron via deficiency-inducible mechanisms. The Plant Journal 58:568–577 · DOI
B. subtilis · GB03manyok (kassava) · sera (140 gün)

Yaprakta demir miktarı su uygulanan kontrole göre yaklaşık %400 arttı; bitki boyu %28, toprak üstü kuru biyokütle %59, net fotosentez %40 arttı.

Mekanizma: Bitkinin demir alım mekanizmasının uyarılması, büyüme teşviki

Freitas M.A. ve ark. 2015. Augmenting iron accumulation in cassava by the beneficial soil bacterium Bacillus subtilis (GBO3). Frontiers in Plant Science 6:596 · DOI
B. subtilis (ve B. megaterium) · B. subtilis ve B. megaterium referans suşlarıyok (bakteri kültürü) · laboratuvar

B. subtilis 24–48 saatte yaklaşık 100 µmol/L katekol tipi siderofor üretti; pH 9,0'da siderofor başına 2,5 mol demire kadar demiri çözünür tuttu. B. subtilis ve B. megaterium, kireçli topraklarda demir klorozunu düzeltmek için en umut verici adaylar arasında gösterildi.

Mekanizma: Siderofor (katekol tipi) ile demirin bağlanması ve çözünür tutulması

Ferreira C.M.H., Vilas-Boas Â., Sousa C.A., Soares H.M.V.M., Soares E.V. 2019. Comparison of five bacterial strains producing siderophores with ability to chelate iron under alkaline conditions. AMB Express 9:78 · DOI

Sık sorulan sorular

Demir eksikliği belirtileri nelerdir?

Tepe yapraklarında damarlar ince yeşil ağ gibi kalırken damar araları açık sarı, ağır durumda yaprak tamamen limon sarısı-beyaz. Yaşlı yapraklar yeşil kalır (magnezyumdan farkı).

Demir eksikliği neden olur?

Etmeni Besin eksikliği (fizyolojik / besin). Demir eksikliğinde genç (üst) yapraklarda damarlar arası sararma görülür; damarlar yeşil kalır, ağır durumda yaprak tamamen sarı-beyaz olur. Demir bitkide taşınamadığı için belirti önce sürgün ucunda çıkar.

Bacillus ile demir eksikliği üzerine yapılmış çalışma var mı?

Evet. B. subtilis GB03 bitkinin kendi demir alım sistemini (FIT1, FRO2, IRT1 genleri) uyarır ve kök çevresini asitleştirerek demiri çözünür hâle getirir; maniokta yaprak demirini yaklaşık %400 artırmıştır. B. subtilis ve B. megaterium alkali (pH 9) koşullarda bile demir bağlayabilen siderofor ürettiği için kireçli toprak klorozuna aday görülmektedir. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.

Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?

Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.

Birçok kültürde görülen diğer hastalıklar

Proverim nedir, ne değildir? Proverim, Tarım ve Orman Bakanlığı lisanslı, beş Bacillus türü içeren bir mikrobiyal gübredir (bitki besleme ürünü). Zirai ilaç değildir; hastalık ya da zararlıya karşı ilaç yerine kullanılmaz ve yalnızca etiketindeki talimata göre uygulanır. Ayrıntılar: İlkelerimiz ve yasal bilgilendirme.
Fotoğraf gönderin, ön değerlendirme alın