Buğdayda pas hastalığı nasıl anlaşılır?
- Sarı pas: yaprak damarları boyunca dizilmiş, çizgi halinde limon sarısı toz püstüller (sürtünce ele sarı toz bulaşır).
- Kahverengi pas: yaprak üstüne dağınık, yuvarlak, turuncu-kahve püstüller.
- Kara pas: sapta ve yaprakta uzunca, kiremit kırmızısı sonra siyah, kabuğu yırtan püstüller.
- Fasulyede yaprak altında kahverengi-pas renkli kabarcıklar ve sarı hale.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
Pas hastalıklarında doğrulanabilen hakemli çalışmaların tamamı B. subtilis iledir. Buğday sarı pasında endofit B. subtilis E1R-j serada %54,0–87,7, tarlada %51 ve %43 kontrol sağlamış; Danimarka tarla denemelerinde Serenade ASO (B. subtilis QST713) orta hastalık baskısında %60'a kadar, yüksek baskıda %30'un altında koruma vermiştir. Fasulye pasında B. subtilis APPL-1 serada püstül sayısını %95'in üzerinde azaltmıştır. Etki, uredospor çimlenmesinin engellenmesi ve spor/çim borusunun parçalanmasına dayanır; uygulama hastalıktan önce ya da hemen sonra yapılmalıdır ve tek başına yetmediği, programa eklenmesi gerektiği vurgulanmıştır. B. amyloliquefaciens/B. velezensis, B. megaterium, B. licheniformis ve B. pumilus ile pas hastalıklarında DOI'si doğrulanabilen hakemli sera/tarla çalışması bulunamamıştır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
Tarla denemelerinde Serenade ASO sarı pas şiddetini anlamlı azalttı; orta hastalık baskısında BBCH 65–69 döneminde %60'a kadar kontrol sağladı, yüksek baskıda sonuçlar değişken olup %30'un altında kaldı. Uygulama zamanı etkinliği belirleyici biçimde etkiledi; dozla artan bir etki görülmedi, en düşük etkili doz 4 l/ha oldu. Yazarlar ürünün sarı pası tek başına kontrol edemeyeceğini belirtti.
Mekanizma: Yaprak yüzeyinde lipopeptitlerle spor çimlenmesinin engellenmesi (koruyucu etki)
Bakteri hücreli fermentasyon sıvısı laboratuvarda uredospor çimlenmesini en fazla %84,1 engelledi. Serada inokülasyondan 24 ve 0 saat önce uygulanan hücreli ve hücresiz sıvılar hastalık şiddetinde %54,0–87,7 kontrol sağladı. 2007–2008 tarla denemesinde hastalıklı yaprak oranı hücreli sıvıyla %51, hücresiz sıvıyla %43 azaldı.
Mekanizma: Uredospor ve çim borularının parçalanıp hücre içeriğinin dışarı akması; koruyucu etki
APPL-1 sıvı kültürü inokülasyondan 2–120 saat önce serada fasulyeye uygulandığında sonradan oluşan pas püstülü sayısını %95'ten fazla azalttı; etki denenen tüm fasulye çeşitlerinde ve farklı pas izolatlarında görüldü.
Mekanizma: Uredospor çimlenmesinin büyük ölçüde engellenmesi; normal çim borusu oluşmaması
Sık sorulan sorular
Buğdayda pas hastalığı belirtileri nelerdir?
Sarı pas: yaprak damarları boyunca dizilmiş, çizgi halinde limon sarısı toz püstüller (sürtünce ele sarı toz bulaşır). Kahverengi pas: yaprak üstüne dağınık, yuvarlak, turuncu-kahve püstüller. Kara pas: sapta ve yaprakta uzunca, kiremit kırmızısı sonra siyah, kabuğu yırtan püstüller.
Buğdayda pas hastalığı neden olur?
Etmeni Puccinia striiformis f. sp. tritici, P. triticina, P. graminis; Uromyces appendiculatus (fasulye) (mantar). Buğdayda sarı pas (Puccinia striiformis f. sp. tritici) yapraklarda damarlar boyunca dizilen sarı-turuncu püstüller, kahverengi pas (P. triticina) ise dağınık turuncu-kahverengi püstüller yapar; fasulyede pas (Uromyces appendiculatus) yaprakta kırmızımsı-kahverengi toz kabarcıklar oluşturur. Ağır salgında yaprak erken kurur, dane ve bakla dolumu zayıflar, verim ciddi düşer.
Bacillus ile buğdayda pas hastalığı üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. Pas hastalıklarında doğrulanabilen hakemli çalışmaların tamamı B. subtilis iledir. Buğday sarı pasında endofit B. subtilis E1R-j serada %54,0–87,7, tarlada %51 ve %43 kontrol sağlamış; Danimarka tarla denemelerinde Serenade ASO (B. subtilis QST713) orta hastalık baskısında %60'a kadar, yüksek baskıda %30'un altında koruma vermiştir. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
