Domates mildiyösü nasıl anlaşılır?
- Yaprakta, çoğunlukla uç ve kenarlardan başlayan, büyük, düzensiz, yağlı-ıslak görünümlü, gri-yeşil sonra koyu kahve-siyah lekeler; nemli sabahlarda lekenin kenarında, yaprak altında beyaz, pamuksu ince küf halkası.
- Gövde ve yaprak sapında kahverengi-siyah uzun lekeler, sap kırılır.
- Yeşil meyvede iri, sert, yağlı, kahverengi-zeytin renkli, düzensiz alacalı leke (meyve sertliğini korur).
- Birkaç günde tarla yanmış gibi görünür, çürük kokusu.
Bu belirtiyi görürseniz
Benzer görünen bir belirti başka bir hastalıktan, besin eksikliğinden, sudan, soğuktan ya da ilaç ve gübre yanıklığından da kaynaklanabilir. Kesin tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun; gerekirse laboratuvar analizi yaptırın.
Mücadelede Bakanlıkça ruhsatlandırılmış bitki koruma ürünlerini etiketine uygun kullanın. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
Bacillus ile yapılmış bilimsel çalışmalar
B. velezensis (B. amyloliquefaciens grubu), B. subtilis ve B. pumilus, P. infestans'ın ipliksi gelişimini laboratuvarda %60–78 oranında durdurur. Serada domateste hastalık şiddetini yaklaşık yarıya indirir. B. pumilus SE34 kökten verildiğinde bitkinin kendi savunmasını uyandırır (ISR) ve yapraktaki sporların çimlenmesini azaltır. Patateste yapılan tarla denemesinde B. subtilis yalnızca %22 koruma sağlamıştır. Bu hızlı salgın yapan hastalıkta Bacillus tek başına yetmez; koruma programının destekleyici parçası olarak kullanılmalıdır.
Sonuçlar çalışmalarda kullanılan suşa, bitkiye ve deney koşuluna aittir; Proverim için hastalık önleme ya da tedavi beyanı değildir.
Laboratuvarda P. infestans misel gelişimi %78,48 engellendi; serada geç yanıklık şiddeti kontrolde %31,26 iken RS65 uygulamasında %16,54'e düştü.
Mekanizma: Proteaz, lipaz, kitinaz, selülaz, pektinaz ve HCN üretimi (antibiyoz/hücre duvarı yıkımı)
Kökten uygulanan SE34, geç yanıklığa karşı sistemik koruma sağladı. Hastalık şiddetindeki azalma, patojenin kendisiyle veya kimyasal uyarıcı BABA ile elde edilen dayanıklılık düzeyine eşitti. Yaprak yüzeyinde sporangium ve zoospor çimlenmesi kontrole göre anlamlı azaldı (özette yüzde verilmemiş).
Mekanizma: ISR (salisilik asitten bağımsız; etilen ve jasmonik asit yoluna bağlı)
P. infestans ve A. solani misel gelişimi laboratuvarda engellendi. Fide kökünde IAA %29,12, GA3 %45,82 arttı. Kök ve gövde gelişimi, yaprak alanı ve fide gücü anlamlı yükseldi. Peroksidaz, polifenol oksidaz ve SOD gibi savunma enzimleri arttı.
Mekanizma: Antibiyoz + ISR (savunma enzimleri) + bitki hormonu (IAA, GA3) üretimiyle büyüme teşviki
Serada koruma indeksi B. subtilis 30B-B6 ile %67, B. amyloliquefaciens 17A-B3 ile %62 oldu. Pilot tarla denemesinde 30B-B6 geç yanıklık şiddetini anlamlı azalttı (koruma indeksi %22); 17A-B3 tarlada anlamlı etki göstermedi. B. pumilus izolatlarının laboratuvardaki güçlü etkisi basilizin genleriyle ilişkilendirildi.
Mekanizma: Basilizin, biyosürfaktan (lipopeptit) ve siderofor üretimi
Sık sorulan sorular
Domates mildiyösü belirtileri nelerdir?
Yaprakta, çoğunlukla uç ve kenarlardan başlayan, büyük, düzensiz, yağlı-ıslak görünümlü, gri-yeşil sonra koyu kahve-siyah lekeler; nemli sabahlarda lekenin kenarında, yaprak altında beyaz, pamuksu ince küf halkası. Gövde ve yaprak sapında kahverengi-siyah uzun lekeler, sap kırılır. Yeşil meyvede iri, sert, yağlı, kahverengi-zeytin renkli, düzensiz alacalı leke (meyve sertliğini korur).
Domates mildiyösü neden olur?
Etmeni Phytophthora infestans (oomiset). Geç yanıklığın (mildiyö) etmeni Phytophthora infestans'tır. Bu bir mantar değil, su küfü (oomiset) denen ayrı bir canlı grubudur.
Bacillus ile domates mildiyösü üzerine yapılmış çalışma var mı?
Evet. B. velezensis (B. amyloliquefaciens grubu), B. subtilis ve B. pumilus, P. infestans'ın ipliksi gelişimini laboratuvarda %60–78 oranında durdurur. Serada domateste hastalık şiddetini yaklaşık yarıya indirir. Sonuçlar çalışmadaki suşa ve koşullara aittir.
Bitkimdeki hastalığı nasıl teşhis ettirebilirim?
Bu sayfa bir tanı aracı değildir. Tanı için ziraat mühendisine ya da il ve ilçe tarım ve orman müdürlüklerine başvurun. Belirtinin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz ziraat mühendisimiz ön değerlendirme yapar.
